Архив рубрики: Физика және астрономия

Григориандық күнтізбе

Юлиандық күнтізбе өзінің қарапайымдылығымен және қатаң бір қалыпта ауысуымен көзге түсіп, жарты мың жыл қолданылды. Әрбір төрт жылда 1461 тәулік, әрбір жүз жылда 36525 тәулік бар. Сондықтан да осында санақ жүйесі ұзақ уақыт интервалын өлшеу үшін жайлы болды. Бірақ Юлиандық күнтізбенің орташа жыл ұзақтығы тропиктік жылдан 365,25 — 365,2422 = 0,0078 тәулік көп, яғни мөлшермен 11… Читать далее »

Жыл санау жүйелері (жылнамалар)

Жылдың ұзақтығымен бірге жылдардың «санау нүктесі» — күнтізбелік эраның басталу кезеңі де маңызды орын алады. Бұл жылнама деп аталатын басталу кезеңі қандайда бір нақты немесе ойдан шығарылған тарихи оқиғаларға байланысты болған. Мыслы, Ежелгі Вавилонда Набонассардың патшалық ету кезеңі — б.э.д. 747 жылы қолданылған, Ежелгі Грекияда бірінші олимпиаданың басталуы — б.э.д. 776 жылы, Ежелгі Римде — Ромулдық… Читать далее »

Астрономиялық күнтізбе

Астрономиялық күнтізбелерге астрономиялық бақылауларға, оларды өңдеуге және көптеген астрономиялық есептерді шығаруға қажетті мағлұматтар енгізілген. Өздерінің мазмұны бойынша астрономиялық күнтізбелер екі топқа бөлінеді. Бірінші топтың құрамына астрономияның әртүрлі бөлімдері бойынша қысқаша теориялық негіздер, анықтамалық кестелер мен тұрақтылар туралы мағлұматтар кіреді. Бұл топқа «БАГҰ-ның астрономиялық күнтізбесі (тұрақты бөлім)» жатады. Өзгермей тұрақты болып қалатын анықтамалар мен мағлұматтар П.Г.… Читать далее »

Күн мен айдың тұтылуы

Өзінің Жерді айнала қозғалысы кезінде Ай алыс жатқан шырақтарды өз дискісімен жабады. Оны шырақтардың Аймен жабылуы деп атайды. Бұл құбылыстың астрономияда Айдың қозғалысы мен дискісінің формасын анықтауда маңызы зор. Айдың жұлдыздарды жабуы жиі болғанымен, планеталарды жабуы сирек кездеседі. Айдың Күнді жабуы Күннің тұтылуы деп аталады. Күн тұтылуының көрінісі Жердің әр нүктесінен бақылағанда әртүрлі болады. Тек Жер бетіндегі дискісінің диаметрі… Читать далее »

Кейбір астрономиялық терминдердің орысша-қазақша сөздігі

Кейбір астрономиялық терминдердің орысша-қазақша сөздігі. «Сфералық астрономия»  деп — аспан сферасындағы шырақтардың, жұлдыздардың, Күннің, Айдың, ғаламшарлардың, жасанды аспан денелерінің және т.б. – көрінерлік орындары мен қозғалыстарын анықтауға арналған есептердің математикалық әдістерін құратын астрометрияның бөлімін атайды. Ол әдістер астрономияның басқа әртүрлі бөлімдерінде кеңінен қолданылады. Сфералық астрономия астрономиялық зерттеулердің бастамасы болып ерте заманнан қалыптасқан. Сфералық астрономияның негізгі түсініктерінің… Читать далее »

Манометрлер туралы слайд қазақша

Слайд / презентация тақырыбы: Манометрлер туралы қазақша. Презентация барлығы 7 беттен тұрады. Слайд жоспары: Манометрлер туралы жалпы мәлімет, олардың түрлері: Дифференциалды манометр және Шиналық манометр туралы мәлімет, манометрдің атқаратын қызметі, Бурдон манометрі туралы қазақша сонымен қатар тағы да басқа бөлімдер мен тақырыптардан тұрады. Презентацияны Slides.kz сайтынан тегін жүктей  аласыз (скачать бесплатно). Ол үшін төмендегі «Жүктеу /… Читать далее »

Механикалық энергия туралы слайд

Жалпы энергия ұғымы қозғалыс, жұмыс деген сөз тіркестерімен тығыз байланысты. Ал бұл слайд осы энергияның бір бөлімі механикалық энергиямен таныстырады. Механикалық энергия дегеніміз — денелердің қозғалыстары мен өзара әрекеттесулерін сипаттайтын физикалық шаманы айтады. Өмірде органикалық отын (таскөмір, мұнай, газ, шымтезек, ағаш, т.с.с.) энергиялары туралы мәселелер жиі көтеріледі. Жер қойнауынан өндірілетін органикалық отын қорларының (сурет 5.2)… Читать далее »

Архимед туралы қазақша слайд

Көріп отырған слайд гректің аса көрнекті ұлы ғұламасы Архимед туралы. Архимед алғашқы математикалық және астрономиялық білімін өз әкесі Фидийден алды. Одан кейін сол кездегі ең ірі ғылым орталығы саналатын Египеттің Александрия қаласында білімін молықтырып, Сицилиядағы Сиракуз қаласына қайта оралады. Оның өнертапқыштық таланты, физика мен математикадан ашқан жаңалықтары осы қаланың атымен тығыз байланысты. Аңыз бойынша Сиракуз… Читать далее »

Манометрлер туралы слайд, презентация

Бұл слайд бөлімдерінде манометрлер туралы жалпы мәлімет беріп қоймай, бірнеше мысалдармен манометрлердің құрылысы мен атқаратын қызметі туралы толық ақпарат аласыздар. Табиғат пен техникада қысымы атмосфералық қысымнан жоғары немесе төмен болатын құбыластар жиі байқалады. Көп жағдайда құбылмалы қысымды арнайы аспаптармен бақылап отыру қажет. Қысымды өлшеуге арналған арнайы аспаптарды манометрлер деп атайды. Грекше манос — сирек, тығыз емес,… Читать далее »